آیا سموم محیطی میتوانند بر باروری تأثیر بگذارند؟
چگونه سموم محیطی سلامت باروری زنان و مردان را تحتتأثیر قرار میدهند؟ مقدمه در دنیای امروز، انسانها بیش از هر زمان دیگری با مواد شیمیایی و آلایندهها در تماس هستند؛ از هوای آلوده گرفته تا…
چگونه سموم محیطی سلامت باروری زنان و مردان را تحتتأثیر قرار میدهند؟
مقدمه
در دنیای امروز، انسانها بیش از هر زمان دیگری با مواد شیمیایی و آلایندهها در تماس هستند؛ از هوای آلوده گرفته تا ظروف پلاستیکی، لوازم آرایشی و مواد غذایی.
برخی از این مواد میتوانند عملکرد طبیعی هورمونها و سیستم باروری را دچار اختلال کنند.
در این مقاله با سموم محیطی و تأثیر آنها بر باروری آشنا میشویم و راهکارهای کاهش تماس را بررسی میکنیم.
سموم محیطی چیستند؟
سموم محیطی موادی هستند که در محیط اطراف ما وجود دارند و میتوانند سلامت انسان را تهدید کنند.
این مواد ممکن است در:
- هوا
- آب
- خاک
- مواد غذایی
- محصولات پلاستیکی
- لوازم آرایشی
- مواد شیمیایی صنعتی یا خانگی
وجود داشته باشند.
برخی از این مواد مختلکنندههای غدد درونریز (Endocrine Disruptors) هستند و میتوانند عملکرد هورمونها را تغییر داده و روی چرخه قاعدگی، تخمکگذاری یا تولید اسپرم اثر بگذارند.
سموم محیطی چگونه روی باروری اثر میگذارند؟
تماس طولانیمدت یا زیاد با برخی مواد شیمیایی میتواند:
- کیفیت تخمک یا اسپرم را کاهش دهد
- باعث اختلال تخمکگذاری شود
- سطح هورمونها را به هم بریزد
- در مردان موجب کاهش تعداد و حرکت اسپرم شود
- در زنان روی رشد جنین و سلامت بارداری اثر بگذارد
⚠️ شدت اثرگذاری به میزان تماس، مدت تماس، سن، وضعیت سلامتی و عوامل ژنتیکی بستگی دارد.
نمونههایی از سموم محیطی که ممکن است باروری را کاهش دهند:
۱ آفتکشها (Pesticides)
این مواد ممکن است در محصولات کشاورزی وجود داشته باشند. تحقیقات نشان دادهاند که آفتکشها میتوانند:
- حرکت اسپرم را کاهش دهند
- روی تعادل هورمونی زنان اثر بگذارند
- احتمال اختلال تخمکگذاری را افزایش دهند
۲ فتالاتها (Phthalates)
در بسیاری از محصولات روزمره یافت میشوند:
- پلاستیکها
- بستهبندی مواد غذایی
- عطرها و اسپریها
- لوازم آرایشی
فتالاتها از مهمترین مواد مختلکننده هورمونها هستند و میتوانند بر کیفیت اسپرم و تخمک اثر بگذارند.
۳ BPA (بیسفنول A)
در بطریهای پلاستیکی، ظروف نگهداری غذا و برخی قوطیها وجود دارد.
تحقیقات نشان میدهد BPA میتواند:
- کیفیت تخمک را کاهش دهد
- تولید اسپرم را مختل کند
- سطح برخی هورمونها را تغییر دهد
۴ آلودگی هوا
زندگی در شهرهای آلوده با افزایش موارد زیر مرتبط دانسته شده است:
- کاهش تعداد و حرکت اسپرم
- افزایش مشکلات باروری
- اختلالات قاعدگی
- مشکلات رشد جنین
۵ فلزات سنگین (مثل سرب و جیوه)
در محیطهای صنعتی، برخی ماهیها و رنگهای قدیمی دیده میشود.
این مواد در صورت ورود به بدن میتوانند به سیستم تولیدمثل آسیب مستقیم وارد کنند.
چه افرادی بیشتر در معرض خطر هستند؟
همه افراد به میزان یکسان تحتتأثیر قرار نمیگیرند. خطر در موارد زیر بیشتر است:
- زندگی یا کار در محیطهای آلوده
- شغل مرتبط با مواد شیمیایی
- مصرف زیاد غذاهای بستهبندی
- استفاده مداوم از ظرفهای پلاستیکی
- مصرف زیاد لوازم آرایشی و عطرهای صنعتی
- سابقه مشکلات باروری
چگونه میتوان تماس با سموم محیطی را کاهش داد؟
در خانه
- استفاده از ظروف شیشهای یا استیل
- عدم گرم کردن غذا در ظرف پلاستیکی داخل ماکروویو
- تهویه مناسب خانه
- استفاده از مواد شوینده کمتر و مناسب
در رژیم غذایی
- میوه و سبزیها را با دقت بشویید.
- در صورت امکان از محصولات ارگانیک استفاده کنید.
- مصرف ماهیهای پرجیوه (مثل ارهماهی و کوسه) را محدود کنید.
در محل کار
- طبق قوانین ایمنی از دستکش، ماسک و تهویه مناسب استفاده کنید.
- محل کار را از لحاظ ایمنی بررسی کنید.
در دوران بارداری
کاهش تماس با مواد شیمیایی اهمیت بیشتری دارد، چون برخی سموم ممکن است بر رشد و سلامت جنین تأثیر بگذارند.
جمعبندی
برخی سموم محیطی میتوانند با ایجاد اختلال هورمونی یا آسیب به تخمک و اسپرم، بر باروری زنان و مردان تأثیر بگذارند.
با این حال، بسیاری از این عوامل قابل کنترل هستند و با تغییرات ساده در سبک زندگی میتوان میزان تماس با آنها را کاهش داد.
اگر نگران تأثیر سموم محیطی بر باروری خود هستید، میتوانید موضوع را با پزشک یا مشاور باروری در کلینیک پویش مطرح کنید.
